Amgueddfa Genedlaethol y Glannau – Ie!

Er yn y gorffennol, dw i wedi cwyno am yr Amgueddfa Genedlaethol y Glannau, rhaid i fi ddweud, nawr, dw i ddim yn credu bod hynny’n chwarae teg iddyn nhw.

Ddoe es i’r amgueddfa a threulio awr neu fwy hyfryd darllen am Gymru a’r Antartig yn yr arddangosyn newydd.  Mae’r arddangosyn yn ddiddorol iawn ac mae e’n fendigedig am ddysgwyr.  Mae stori wedi cael ei ysgrifennu draw rhyw amryw o fyrddau a bob bwrdd yn cael Cymraeg ar y chwith a Saesneg ar y dde.  Felly, os dych chi’n darllen yn Gymraeg a dych chi’n stopio gan air newydd, gallwch edrych ar y Saesneg.  Hefyd, roedden nhw’n rhedeg ffilm am alltaith – siŵr o fod, roedd alltaith Gymru yn yr arddangosyn ond nid allaf ddweud wrth siŵr fel des mewn y canol.  Roedd ffilm dda, er hynny.

Felly, ‘kudos’ i’r Amgueddfa, a dw i’n dad-ddweud fy nghwynion nawr achos bod i’n credu gwnân lawer am ddysgwr a siaradwr iaith gyntaf fel ei gilydd.

Diolch iddyn nhw am roi lle neis ymweld – ac am ddim hefyd!

Diwrnod Hyfryd

Rhaid i fi ddweud – Mae heddiw wedi bod bendigedig iawn.  Dw i wedi ffeindio hen ffrind eto!  Syrpreis ardderchog i edrych ar Wyn mewn banc Sgetti.  Dw i ddim wedi ei weld e i fwy na blwyddyn a doeddwn i ddim yn disgwyl ei weld e yna, yn siŵr!

Wel, mae e’n siarad Cymraeg (iaith gyntaf) a des nabod Wyn pan weithiodd e yn y banc prifysgol.  Yn y gyntaf, byddai e’n helpu fi gyda fy Nghymraeg.  Roedd e wastad calonogol a byddai e’n cymryd amser arbennig felly gallwn geisio gwneud popeth yn Gymraeg.  Yn fuan, gallaf wneud hynny heb broblem a daethon ni ffrindiau.  Siaradasom am hyn a hynny yn Gymraeg.  Ond wedyn, symudwyd e i fanc Pontardawe ac ar ôl hynny roedd rhaid i fi wneud fy mancio yn Saesneg llawer o’r amser a does dim bancwr ymweld â fe.  Siomedig iawn.

Ond heddiw, teimlais wych gwneud popeth yn Gymraeg eto.  Hefyd, gallasom sgwrs tipyn bach a dod ‘caught up’ ar eu bywydau.  Roedd e jyst gwneud fy niwrnod ei weld e.

Wedyn, yr eising ar y deisen:  Yn Waterstones ffeindiais lyfr Iolo Williams am fywyd gwyllt Cymru (gyda lluniau).  Dw i wedi bod chwilio am lyfr fel hwn ers oes pys.

Mae e’n neis teimlo hapus ar ôl popeth wedi cael eu digwydd eleni.  Doeddwn i ddim yn meddwl y byddwn i’n teimlo llawenydd eto erioed.  Teimlad bendigedig!

Y Flwyddyn Nesaf

Wel, dw i’n falch dweud bod i’n edrych ymlaen at y flwyddyn nesaf yn y brifysgol.  Fy mlwyddyn olaf bydd hi (ie!!), felly dyna dda.  Ond hefyd, dw i’n teimlo cyffrous am y dosbarthiadau y gallaf wneud.

Yn hanes, bydda i’n ysgrifennu traethawd mawr (rhai 10,000 gair) am Llywelyn ap Gruffudd.  Mae’r Adran Hanes Prifysgol Abertawe wedi bod gwych, rhaid i fi ddweud.  Maen nhw’n gwybod bod diddordeb yn hanes Cymru ‘da fi.  Felly, drwy’r amser dw i wedi bod gallu arbenigo yn hanes Cyrmu yn lle hanes cyffredin.

Dw i’n moyn gwneud mwy Cymraeg y flwyddyn nesaf er hynny.  Doedd dim digon  ‘da fi eleni felly roeddwn i’n ymuno â dau ddosbarth ychwanegol heb gredyd.  Y flwyddyn nesaf, dw i’n bwriadu gwneud llawer o Gymraeg ac mae’r  dewision yn fendigedig, dw i’n credu.  Dw i’n gobeithio gwneud:

Ymarfer Iaith: Bwriad y modiwl gorfodol hwn yw meithrin a datblygu sgiliau ieithyddol y myfyrwyr, yn ysgrifenedig ac ar lafar, a dwysáu eu dirnadaeth o deithi’r iaith a’i chyweiriau.  Yn y sesiynau llafar canolbwyntir ar sgiliau cyflwyno, a hyfforddir y myfyrwyr i ddefnyddio Microsoft Powerpoint.

Ysgrifennu Creadigol: Bydd y myfyrwyr wedi llunio ffolio neu gyfrol o waith a fydd yn estyniad ar y maes llafur a arholwyd yn CY-205.

Beirdd y Tywysogion: Detholiad o gerddi rhai o Feirdd y Tywysogion—eu canu crefyddol, eu canu serch, ond yn bennaf y canu sydd yn cynrychioli eu holl raison d’être, sef canu mawl i dywysogion yr oes.

Twf y Canu Rhydd: Bydd y myfyrwyr yn gyfarwydd â thwf y canu rhydd o’r 17 ganrif hyd ail hanner y 19 ganrif, ac yn medru trafod mesurau, themâu pwysicaf a swyddogaeth gymdeithasol y canu hwnnw.

Y Nofel: Bydd y myfyrwyr yn gallu trafod arwyddocâd detholiad o nofelau pwysicaf  y Gymraeg yng nghyd-destun datblygiad cyffredinol y ffurf.

Llên y Cymoedd: Bydd y myfyrwyr yn ymwybodol o gyfoeth traddodiad llenyddol de-ddwyrain Cymru yn y cyfnod diweddar, ac yn medru trafod amrywiaeth o destunau yn eu cyd-destun hanesyddol a chymdeithasol.

Diwrnod mawr bydd yfory fel byddwn ni’n gallu dewis eu dosbarthiadau Cymraeg ac wedyn bydd llawer i feddwl amdano dros yr haf, i fod siŵr!

Ardderchog!

Er gwaethaf dechrau’r wythnos yn sefyll arholiad, mae popeth wedi mynd yn wych!

Nos Lun es i ymweld â Jonathan a Marilyn sy’n ymweld o Derby.  Maen nhw’n aros ym Mae Caswell – lleoliad hyfryd iawn!  Coginiodd Marilyn pryd llysfwytäwr blasus ac wedyn ar ôl ginio, aethon ni am y tro ar y traeth.  Hyfryd.

Wedyn, neithiwr, ymunais â changen y Tŷ Tawe WAWR.  Aethon ni fowlio yn Ten Pin Bowling yn Abertawe.  Roedd llawer o hwyl.  Doeddwn i ddim wedi bod bowlio ers blynyddoedd!  Felly, cymrodd e dipyn bach i gofio’r ffordd i daflu’r bêl.

Yn y gêm gyntaf, dechreuais yn ofnadwy.  Collais y pinnau yn gyfan gwbl wedyn cwmpais ‘flat on my back’ yn y ffrynt o Dduw a phawb – roedd popeth yn iawn ond teimlais twp iawn – arbennig achos mae arwyddion mawr ar y llawr a dros y lonydd:  Warning!  Very slippery floor.   

Dw i’n meddwl y byddwn i’n cytuno â hynny!

Gorffenais y gêm yn y lle diwethaf.  Ond ar ôl ginio aeth pethau gwell.

Dechreais yr ail gêm gan gwpl o ergydion da ac am hanner ffordd, gwnes sbâr!  Wel, roeddwn i’n gwefreiddio.  Yn anffodus, aeth e i’m pen, ‘sbo, achos nid allais fwrw’r ochr llydan o ysgubor (Americanism -can’t hit the broad side of a barn) ar ôl hynny. 

Ond dim ots – Enillais gyda sgôr uchelaf beth bynnag (llawer i’m syrpreis).  Roedd pryd yn wych a dw i’n bwriadu ymuno â WAWR pan bydd pethau yn dechrau eto ym mis Medi.

Roedd y rhan gorau, dw i’n meddwl, oedd sgŵrs dros y noswaith yn Gymraeg ac i fod rhan o’r grŵp a rhan o’r grŵp sy’n gallu siarad iaith y Nefoedd.  Dw i’n falch dweud gallais siarad yn Gymraeg 98% o’r amser.  Roedd y merched yn wych a doeddwn i ddim yn teimlo fel roeddwn i’n siarad rhy araf.  Felly, ymlaciais a gallais ddweud mwy.  Yn wir, os dw i’n ymlacio tipyn bach a stopio becso am siarad digon o gyflym, dw i’n gallu dweud llawer o fwy yn Gymraeg.  Jyst does dim digon o eirfa ‘da fi.  Ond bydd hynny yn dod, dw i’n meddwl.  Neithiwr, roeddwn i’n cofio llawer o eiriau na ddefnyddiais yn amser hir. (Mae pawb yn siarad â fi yn Gymraeg un unig wrth gwrs.)

Dw i wedi bod becso am fy Nghymraeg yn hwyr.  Mae llawer wedi cael ei ddigwydd i fi eleni ac mae e’n dangos fel roeddwn i’n colli’r iaith.  Ond mae pethau’n setlo tipyn bach nawr ac mae e’n dod yn ôl.  A dw i’n hapus iawn iawn am hynny.

Pleidleisiwch! Pleidleisiwch! Pleidleisiwch!

Wrth gwrs, pe gallwn bleidleisio, byddwn i’n pleidleisio i Blaid Cymru.  Pam?  Achos dim ond Plaid wedi dweud unrhywbeth am ddatganoli.  Er mod i’n meddwl gweithio drwy sianelau gwleidyddol yw’r ffordd araf yn boenus, o leiaf mae Plaid yn symud yn y cyfarwyddyd ‘na.

Ond os rydych chi’n cefnogi Plaid neu ddim,  pleidleisiwch os gwelwch yn dda!

Nawr – Ardderchog yw Hyn!

Heddiw es i’r optegwr i’m  harholiad llygaid blynyddol.  Mae optegwr (Alun yn  Bater & Jones, Ysbyty Singleton) yn siaradwr iaith gyntaf.  Wel, gofynnodd i fi “Beth dych chi’n astudio yn y Brifysgol?”

“Cymraeg a hanes canoloesol” atebais

“Cymraeg yr iaith?” gofynodd yn Gymraeg.

“Ie” dywedais.

Ar ôl hynny siaradon ni dim ond yn Gymraeg.  Wel, bron.  Doeddwn i ddim yn gwybod rhyw eiriau (geiriau newydd) ac mae e’n dod o’r cwm Tawe (Ystradfera) felly mae e’n ynganu rhyw eiriau yn wahanol.  Felly, doeddwn i ddim yn deall popeth.  Ond unwaith roedd e wedi rhoi’r ynganiad mwy cyffredin, gallodd siarad ddefnyddio ynganiad cwm ac roeddwn i’n gallu deall.

Sa i’n gallu credu hyn.  Doeddwn i ddim yn meddwl y byddwn i’n gallu deall Cymraeg erioed – yn wir!  Nawr yn sydyn eleni, dw i’n gallu deall mwy a mwy.   Sa i’n gallu dweud shwd bendigedig yw hyn!  Nawr, mae e’n dangos naturiol clywed Cymraeg a nawr dw i’n gallu newid i mewn i fodd Cymraeg haws.

Dw i’n teimlo bendigedig heno ar ôl y profiad ‘ma.  Mae’n anodd discrifio.  Ond pan dych chi’n gallu deall Cymraeg ac ateb yn Gymraeg…wel…popeth yn teimlo perffaith.

Dw i’n mynd lan a lawer fel mae pawb sy’n darllen y blog ‘ma yn gwybod.  A dyw e ddim wedi bod hawdd o gwbl.  Mae e wedi bod llawer o weithiau pan dw i wedi moyn rhoi’r ffidl yn y to.  Ond yn hwyr, er gwaethaf popeth, dw i’n teimlo’r bydda i’n gwneud fe.  Beth teimlad hyfryd!

Tyrfe Bach 2010

Y wythnos diwethaf oedd Tyrfe Bach 2010.  Dechreodd y dathliad nos Fercher gyda Noel James i noson comedi yn Nhŷ Tawe.  Roedd Noel yn ddoniol iawn a hefyd, dw i’n falch dweud bod i bron gallu deall popeth dywedodd!  Ardderchog.

Doeddwn i ddim yn gallu mynd y bore yn dilyn i Delyth Jenkin yn chware ei thelyn.  Ond roeddwn i’n gallu mynd nos Wener am noson werin.  Noson swynol oedd hi!

Roedd fy ffrindiau, Yr Alltud, yn perfformio cyntaf.  Gwnaethon nhw fendigedig.

Yr Alltud

Yr Alltud yn canu yn Tyrfe Bach 2010

Chwaraeodd cerddorion ardderchog eraill hefyd y nos ‘na.  Felly, roedd llawer o dalent yn Nhŷ Tawe’r nos ‘na.

Ar ôl i gerddorion gwadd chwarae, agorwyd y sesiwn i bawb – un sesiwn jamo enfawr.  O, llawer o hwyl!  Wrth gwrs canais fy ngitâr ac ymunodd pawb â gyda’i gilydd.  Roedd cerddoriaeth yn wych a chwaraeon ni am oriau.  Dw i’n dal ffeindio cerddoriaeth werin Gymreig yn anfon fy enaid yn esgyn felly, dw i’n hapus chwarae pa bryd bynnag gallaf.

Daeth nos Sadwrn â cherddorion i’R Vault yn The No Sign Wine Bar.  Eto, roedd llawer o gerddoriaeth yn dda (rock y tro ‘ma er hynny) a mwynhaodd pawb.

Nawr dw i’n edrych ymlaen at y Tyrfe Tawe nesaf.  Hydref 14-16 eleni bydd hi.  Gobeithio’r bydd pawb yn ceisio mynychu – mae hi’n llawer o  hwyl.  Bydd y manylion yn cael ei chyhoeddi ar wefan Menter Iaith Abertawe.

Bydd mis Hydref yn wych – bydd sesiwn nesaf o  Sha Nôl, Sha Mlân dros y penwythnos 29/30/31 hefyd.  Dymunaf y byddai hi’n yfory – dw i’n moyn canu eto yn barod!