Cwrddais y Prif Weinidog – WOW!!

Dw i’n wrth fy modd!   Es i ddarlith yn y brifysgol neithiwr ganddo’r Prif Weinidog.  Cyn iddo roi ei gyflwyniad, ro’n i’n gallu siarad â fe – yn rhan yn Saesneg ac yn rhan yn y Gymraeg.  Wel, wrth gwrs, ro’n i’n swil iawn am siarad â’r Prif Weinidog Cymru yn y Gymraeg.  Ond do’n i ddim yn angen teimlo’r ffordd ‘na – person hyfryd yw Carwyn Jones a thalodd teyrnged i fi am fy Nghymraeg.  Wel, fel efallai byddwch chi’n dychmygu, ro’n i’n chuffed to bits and beyond!  Ro’n i’n dim ond hapus cofio i ddefnyddio ‘chi’ a defnyddio’r treigladau cywir!

Beth bynnag, siaradon ni am deulu, dysgu Cymraeg a Chrymu mewn amgylchedd byd-eang.  Wedyn yn ei gyflwyniad siaradodd am bwysigrwydd y refferendwm i Gymru, yr economi Cymru ddyfodol a, hefyd, am y cynlluniau i barhau i adeiladu ‘global presence’ Gymru. Mae rhai pethau cyffrous yn y gwaith am Gymru, i fod siŵr!

Roedd noswaith ddiddorol a dw i’n dal wrth fy modd!

Prif Weinidog, Carwyn Jones

Prif Weinidog, Carwyn Jones, yn siarad yn y Brifysgol Abertawe

Prif Weinidog, Carwyn Jones

Prif Weinidog Cymru, Carwyn Jones

Academi Hywel Teifi

Mae’r Brifysgol Abertawe wedi profi ad-drefnu dros yr haf a nawr, mae’r Adran Cymraeg wedi gadael.  Yn lle, dyn ni wedi dyfod rhan o’r Academi Hywel Teifi newydd.  Dw i’n ymhyfrydu i fod rhan o’r grŵp ‘na.  Dyn ardderchog oedd e.  Ac mae jyst rhywbeth arbennig am i fod rhan o’r Cymraeg yn cyffredin!

Dw i’n meddwl bod e’n neis cael popeth Cymraeg yn un lle.  Tan nawr, mae’r rhan Cymraeg DACE wedi bod dros y campus o’r Adran Cymraeg.  Hefyd, mae Adran Cymraeg wedi bod gorlenwi mewn cornel cefn o’r Adeilad Keir Hardie – mae rhywbeth dw i ddim wedi bod hapus amdano o gwbl.  Yn ffaith, dw i wedi bod mynd ymlaen amdano ers des i’r brifysgol. Doedd e ddim yn dangos cywir i fi i ddodi’r Gymraeg yn y cornel cefn y tu ôl y Ffrangeg ac yr Eidaleg.  Dyn ni yng Nghymru wedi’r cyfan!

Felly, nawr maen nhw’n cyfuno’r popeth Cymraeg mewn yr un lle yn Adeliad Keir Hardie a chrëwyd yr Academi Hywel Teifi.  Mae llawer o ‘face lifting’ yn mynd ymlaen draw’r brifysgol eleni.  Dw i’n hapus ei weld achos bod hi wedi angen hynny yn fawr.

Gardd Fotaneg Genedlaethol Cymru

Dw i wedi ffeindio ymweld â’r Gardd Fotaneg Genedlaethol yw ffordd hyfryd treulio prynhawn heulog.  Dim eithriad oedd ddoe.

Es i ar ôl cinio a doedd dim llawer o bobol yna felly roedd popeth yn dawel iawn.  Fel arfer, mwynheais dynnu lluniau o’r blodau a phryfed rownd yr ardd.  Ond ddoe, roeddwn i’n hapus arbennig achos fod e’n anodd iawn i dynnu lluniau o bili-palaod.  Ond gwnes!  Hefyd, fel arfer does dim llawer o rywogaeth wahanol.  Ond ddoe roedd rhywogaeth bod i ddim wedi gweld o’r blaen.  Yn drist, dim person pryfed dw i felly dw i ddim yn gwybod beth yw’r rhywogaeth neu’r enw cyffredin.  Ond mae siâp hyfryd ‘da ei adenydd.

Pili-Pala

Wedyn, yn yr ardd  llysieuyn ffeindiais chwilen ferch (lady beetle?).  Cadwodd hi symud rownd y coesyn planhigyn felly roedd rhaid i fi symud hi yn ôl eto felly gallwn dynnu llun.  Mae hi’n golwg wedi ei peinto, mor disglair yw hi.

Chwilen ferch

Roedd llawer o aeron coch disglair hefyd….

Aeron coch

Roedd blodyn pinc yn diferu â neithdar….

Blodyn Pinc

Ond, dw i’n meddwl fy hoff brofiad o’r diwrnod oedd brongoch bach.  Wrth adawais, stopiais dan o goeden am eiliad.  Hedfanodd yr aderyn bach i’r coeden uwchben fy mhen a eistedodd edrych arna i.  Dim pell ohona i o gwbl!  Profiad arbennig.

Brongoch

Bendigedig Iawn Iawn

Ac mae hyn yn y rheswm dw i’n caru Cymru!

Neithiwr es i Aberpennar chwarae cerddoriaeth werin gyda Geraint, Tracy a rhai o bobol arall o Ferthyr.  Wrth gwrs anghofiais ysgrifennu lawr yr enw tafarn.

Ro’n i’n meddwl ‘Fydd Aberpennar ddim yn fod mawr iawn siŵr o fod.  Dim ond un neu dau dafarn, reit?  Dim problem, bydda i’n ffeindio nhw.  Bydda i’n tecstio at Geraint pan cyrhaeddaf.”  Felly, bant es i am 7:30 yh.

Naddo.  Mae llawer o dafarnau yn Aberpennar.  Llawer!

Wel, yn amser da, cyrhaeddais yn Aberpennar.  Tecstiais at Geraint a gyrrais i mewn i ganol y ddinas a ffeindiais dafarn prysur.  Roedd grŵp o ferched yn cerdded i’r tafarn felly stopiais i ofyn am y tafarn.  Mae un o’r ferch yn siarad Cymraeg felly roedd hynny yn wych iawn!  Rhodd hi wybodaeth a chyfarwyddiadau yn Gymraeg.  “Os dych chi ddim yn ffeindio nhw, dewch yn ôl a ymunwch â ni i ddiod,” dywedodd hi.  Hyfryd iawn!

Dywedais ‘diolch yn fawr iawn’ ac es i’n ôl dros y bont a ffeindiais y maes parcio soniodd amdano heb broblem.  Gyda gitâr ar fy nghefn, dechreuais bant ffeindio’r tri thafarn soniodd amdano hefyd.

Roedd y stryd yn dywyll iawn a dim llawer o bobol yna.  Roedd e’n dangos fel cymdogaeth breswyl.  Ond, mae e’n edrych fel hynny yn Ystradfera hefyd felly parheais ymlaen.

Roedd cwpl yn cerdded lawr y stryd ata i.  Felly gofynnais iddyn nhw am y tafarnau.  Mwy defnyddiol roedden nhw.  Eithaf neis hefyd.  Roedden ni’n sgwrs tipyn bach a pharheais lan y bryn (stryd).

Wedyn, ar ôl tro byr, cyrhaeddais yn dafarn y cyntaf.  Roedd gwraig yn sefyll tu mas y drws.  Gofynais iddi hi os roedd gwrp cerddoriaeth werin tu mewn.  ‘Na’, meddai hi.  Ond dechreuon ni sgwrs – roedd twym neithiwr – hyd yn oed ar ôl tywyll.  Felly, safan ni tu mas yn siarad am hyn y hynny. Cawson ni dro ardderchog!

Beth bynnag, dywedodd hi ‘Paid â becso am y tafarn nesaf – dim byd yna.  Ond efallai’r un drws nesaf iddo fe’.  Dywedais ‘hwyl’ a mynd i’r tafarn nesaf.

Dim tafarn cywir ond dywedodd y dyn a merch yn sefyll tu mas ‘you can sing in here if you want’.

Hyfryd!

Ond dim diolch – dw i ddim yn barod i fynd solo. 

Felly, dywedais ‘na, diolch’ ac es i yn ôl i’r car.  Ar y ffordd yn ôl i’r car, cwrddais â’r wraig o tafarn y cyntaf.  Daeth hi yn ôl tu mas gyda chwpl o bobol eraill i ffeindio fi.  Dyn nhw wedi bod gofyn tu mewn ac roedd rhywun yn gwybod am y gig dros y pentref.  Dywedon nhw i fynd yn ôl drwy ganol y ddinas i’r clwb Nixon.  Roedd cerddoriaeth werin yna.

Gwych!

Yn y Clwb Nixon, cwrddais â mwy pobol neis ond dim Geraint a Thracy.  Felly, o’r diwedd, rhois y ffidil yn y to, gadais neges at Geraint ac es i yn ôl adre.  Ond roedd taith yn wych a mwyheais fy hunan yn fawr.  Cwrddais â llawer o bobol newydd, pobol neis a ffeindiais ffordd newydd i fynd i dai Annamarie a Diana yn Rhydyfelen.

Nes ymlaen, galwodd Tracy.  Does dim ‘reception’ ffôn symudol yn y tafarn.  Felly, doedden nhw ddim yn derbyn fy neges tan rhy hwyr.  Er hynny, dw i wedi gyrru heibio’r tafarn dwywaith!  O wel, tro nesaf.  Fydda i ddim yn anghofio ysgrifennu’r enw eto.

Yn y cyfamser, roedd profiad cofiadwy arbennig achos bod e’n ail-cadarnhau (reaffirm?) y pethau dw i’n caru mwyaf am Gymru – y bobol a’r diwylliant.

Tyrfe Bach 2010

Y wythnos diwethaf oedd Tyrfe Bach 2010.  Dechreodd y dathliad nos Fercher gyda Noel James i noson comedi yn Nhŷ Tawe.  Roedd Noel yn ddoniol iawn a hefyd, dw i’n falch dweud bod i bron gallu deall popeth dywedodd!  Ardderchog.

Doeddwn i ddim yn gallu mynd y bore yn dilyn i Delyth Jenkin yn chware ei thelyn.  Ond roeddwn i’n gallu mynd nos Wener am noson werin.  Noson swynol oedd hi!

Roedd fy ffrindiau, Yr Alltud, yn perfformio cyntaf.  Gwnaethon nhw fendigedig.

Yr Alltud

Yr Alltud yn canu yn Tyrfe Bach 2010

Chwaraeodd cerddorion ardderchog eraill hefyd y nos ‘na.  Felly, roedd llawer o dalent yn Nhŷ Tawe’r nos ‘na.

Ar ôl i gerddorion gwadd chwarae, agorwyd y sesiwn i bawb – un sesiwn jamo enfawr.  O, llawer o hwyl!  Wrth gwrs canais fy ngitâr ac ymunodd pawb â gyda’i gilydd.  Roedd cerddoriaeth yn wych a chwaraeon ni am oriau.  Dw i’n dal ffeindio cerddoriaeth werin Gymreig yn anfon fy enaid yn esgyn felly, dw i’n hapus chwarae pa bryd bynnag gallaf.

Daeth nos Sadwrn â cherddorion i’R Vault yn The No Sign Wine Bar.  Eto, roedd llawer o gerddoriaeth yn dda (rock y tro ‘ma er hynny) a mwynhaodd pawb.

Nawr dw i’n edrych ymlaen at y Tyrfe Tawe nesaf.  Hydref 14-16 eleni bydd hi.  Gobeithio’r bydd pawb yn ceisio mynychu – mae hi’n llawer o  hwyl.  Bydd y manylion yn cael ei chyhoeddi ar wefan Menter Iaith Abertawe.

Bydd mis Hydref yn wych – bydd sesiwn nesaf o  Sha Nôl, Sha Mlân dros y penwythnos 29/30/31 hefyd.  Dymunaf y byddai hi’n yfory – dw i’n moyn canu eto yn barod!

Cymaint Cestyll, Cyn Lleied o Amser

Wrth gwrs, ar goll oeddwn i.  Fel gwastad, Daeth taith arall i fod antur achos ar y ffordd yn ôl o Ddinbych-y-pysgod, roeddwn i wedi colli’r troi at Gaerfyrddin ac yn fuan ffeindiais fy hunan eistedd yn y glaw, rhywle yn ne orllewin Cymru.

Dim ots, darganfûm gastell!  Ac eithaf darganfyddiad oedd e hefyd – Woo Hoo!

P8272465

Roedd Castell Llawhaden a chafodd y castell ‘ma ei adeilad gan Esgob Bernard am 1115.  Bryd Hynny roedd yr esgobion Tyddewi adeiladu preswylfeydd o fewn yr esgobaeth.  Esgob Bernard oedd adeiladwr cyntaf o Gastell Llawhaden.  Does dim llawer o’r castell gwreiddiol yn aros nawr – dim ond llethr pridd mawr a’r ffos.

P8272470

Wedyn, yn 1362, penderfynodd Esgob Adam de Houghton ailadeiladu’r castell.  Felly, mae llawer o’r garreg yn eu dyddio i bryd hynny.

P8272472

Yn wreiddiol, roedd y castell ‘ma yn enfawr!  Heddiw, er does dim llawer o leoedd ar gau nawr, dych chi’n gallu gweld y maint.  Mae CADW wedi darparu darlun:

P8272460

Does dim tâl i edrych ar Gastell Llawhaden.  Mae e’n byw yn ben o’r lôn fach felly rhaid i chi gerdded tipyn bach o’r maes parcio.  Dim lan y bryd serth er hynny.

P8272457

Roedd darganfyddiad yn fendigedig.  Fel diwedd arbennig, unwaith yn ôl y car, cwrddais â dwy laslances sy’n gwybod y ffordd at Gaerfyrddin.  Maen nhw’n siarad Cymraeg felly gallais ddweud wrthyn nhw yn Gymraeg a dysgais i ffordd gywir hefyd.  Hyfryd iawn!

P8272466

Diwrnod Hwyl ym Mhontypridd

Prynhawn ddoe es i Bontypridd.  Dw i wedi bod i Rydyfelin, ar bwys Ponty, ond dim i Bonty go iawn.  Felly dywedodd Annamarie “Dewch lan heddiw a byddwn ni’n gwneud Ponty.”

Mae ‘r Afon Taf yn llifo yn gyflym, i fod siŵr…

P8260239
…ac er gwaeth o’r glaw, gallais dynnu llun o’r bont.

P8260238

Aethon ni ymweld â fy ffrindiau, Ann a Maldwyn yn Siop y Bont felly gallais siarad yn Gymraeg gyda nhw.  Cwrddais â pherson newydd yna hefyd.  Mae hi’n dysgu Cymraeg i blant.  Felly, fel gwastad, roedd neis yn siarad Cymraeg gyda pherson newydd.  Arbennig fel doeddwn i ddim yn ffeindio unrhywun eraill sy’n siarad Cymraeg.  :O(

Siop-y-Bont

Siop-y-Bont

O yna, aethon ni siopa a cherddon ni o gwmpas y dre.  Mae Annamarie yn gwybod llawer o hanes Pontypridd felly adweinyddes daith dda iawn yw hi.  Dywedon ni am y ffynnon yn y dre ble roedden nhw arfer rhoi dŵr i’r ceffylau.  Mae ffynnon hyfryd gydag idiomau yn Gymraeg yn eu cerfio yn y maen.

ffynnon

Meddyliais fod e’n ddiddorol – y ddraig goch A’R ddraig wen.  Byddwn i wedi disgwyl dim ond y ddraig goch.

P8260248

P8260250

Mae llawer o siopau a ‘cafés’ ym Mhontypridd:

P8260243

Siopau

Hefyd, mae llawer o hen adeiladau hyfryd:

P8260257

O’r diwedd, cwrddon ni â Diana yn Alfreds i diodydd a chinio.  Bwyd yn fendigedig!